Home > Bloedziekten > Anemie, megaloblastaire

A  A  A 

Tekort aan vitamine B12, foliumzuur of beide. Oorzaken vitamine-B12-tekort 1. Ontbreken van de intrinsic factor in het maagsap, waardoor vrijwel géén resorptie plaatsvindt (a. door auto-immuungastritis, de basis van pernicieuze anemie, in Nederland de meest voorkomende vorm van megaloblastaire anemie, b. na uitgebreide maagresectie, c. door uitgebreid maagcarcinoom). 2. Abnormale ileumfunctie waardoor het complex van intrinsic factor en vitamine B12 niet wordt opgenomen, bijv. M. Crohn, spruw, ileumresectie. 3. Overgroei met bacteriën die vitamine B12 in de dunne darm omzetten en die resorptie ervan tegengaan (divertikels, blinde lis, fistels). Ook: infestatie met Diphyllobothrium latum. 4. Langdurig vegetarische voeding of eiwit ondervoeding. Oorzaken foliumzuurtekort 1. Slechte voeding: onvoldoende verse groente, alcoholisme. 2. Onvoldoende resorptie door darmafwijkingen (spruw enz.), soms door gebruik van orale contraceptiva. 3. Verhoogd verbruik, o.a. bij zwangerschap en bij chronische hemolyse. 4. Gebruik van een foliumzuurantagonist, bijv. methotrexaat of trimethoprim. Bij epilepsie ontstaat een foliumzuurtekort vaak meer door een slecht dieet dan als gevolg van anticonvulsivagebruik. Bij alle genoemde aandoeningen kan een vitamine-B12-tekort de oorzaak zijn; bij slechte resorptie, graviditeit en voedingsdeficiëntie kan bovendien, of ook wel afzonderlijk, een foliumzuurtekort bestaan. Anemische klachten; de verdere verschijnselen zijn afhankelijk van de oorzaak. Als een foliumzuurtekort primair is, treden nooit neurologische afwijkingen op, bij een vitamine-B12-tekort wel. Is er een vitamine-B12-tekort en geeft men foliumzuur dan kunnen daardoor neurologische afwijkingen ontstaan. Bij pernicieuze anemie vaak tongpijn door glossitis (Hunter), aften, soms diarree, vaak een even palpabele milt, drukpijn op het sternum, lichte icterus (bleekgele tint) en eventueel paresthesieën door neurologische afwijkingen (gecombineerde strengaandoeningen, polyneuropathie). Het bloedbeeld van macrocytaire anemie; typisch: ovale, goed gevulde rode cellen en gehypersegmenteerde granulocyten, verder anisocytose en polychromasie, leukopenie met relatieve lymfocytose en trombocytopenie. Hyperbilirubinemie en sterk verhoogd LDH-gehalte, urobilinurie. In het beenmerg megaloblasten en reusstaven. Bij pernicieuze anemie zijn er antistoffen tegen pariëtale cellen en (minder vaak) tegen de intrinsic factor, in het maagsap ontbreken (ook na histamine) zoutzuur, pepsine en intrinsic factor, gastrine bepaling (verhoogd bij perniciosa). Vitamine-B12- en foliumzuurdeficiëntie zijn van elkaar te differentiëren door bepaling van spiegels in het serum of een therapeutische test met kleine dosis vitamine B12 (ca. 1 g per dag) of door daling van de concentraties van verhoogd methylmalonzuur en homocysteïne na behandeling met B12. De proef van Schilling om te differentiëren tussen perniciosa en enterale resorptie stoornis wordt niet meer aanbevolen. Megaloblastaire anemie is te differentiëren door voedingsanamnese, resorptieonderzoek (vetresorptie)vitamine-B12-foliumzuurspiegel, anti-endomysiale antistoffen bij coeliakie, methylmalonzuur en homocysteïne bepaling, antistoffen tegen pariëtale cellen en intrinsic factor. In elk geval een gastroscopie bij jonge mensen verrichten om maagcarcinoom uit te sluiten. Bij gebrek aan vitamine B12 hoge dosis geven, bijv. 1000 g s.c., 1 tot 2 maal per week, bij voorkeur hydroxocobalamine. Bij pernicieuze anemie is levenslang een onderhoudsdosering nodig (hydroxocobalamine, 200 tot 1000 g) s.c., één keer per 1-3 maanden, hoger bij gecombineerde strengziekte. Foliumzuur is gecontra-indiceerd bij vitamine-B12-deficiëntie. Bij gebrek aan foliumzuur wordt foliumzuur in een dosis van 5 mg per dag per os gegeven. Na toediening van vitamine B12 of van foliumzuur is aanvankelijk dagelijks tellen van de reticulocyten aangewezen om de diagnose te bevestigen. Een snelle reticulocytenstijging kan gepaard gaan met een ernstige hypokaliëmie.

Inloggen

Gebruikersnaam: Wachtwoord:   Onthoud gegevens